Analyse: waar je woont bepaalt je gezondheid

door Sebastiaan van Delft

Een analyse met de AMIGO-methodiek laat zien hoe het combineren van data nieuwe en soms verrassende inzichten oplevert in gezondheid en welzijn. Dit kan tot een nieuwe aanpak leiden. Door wijken te groeperen op basis van samenhangende indicatoren ontstaat een typologie van wijkprofielen. Die maakt zichtbaar dat gezondheidsverschillen zich niet alleen binnen gemeenten afspelen, maar zich ook bundelen tot bredere regionale structuren.

Uit de analyse blijkt dat gezondheidsverschillen in Nederland vooral zitten op wijkniveau en vaak verborgen blijven achter gemeentelijke gemiddelden. Dat blijkt uit een nieuwe analyse op basis van de Gezondheidsmonitor 2023.

In het onderzoek zijn wijken gegroepeerd op basis van samenhangende indicatoren zoals gezondheid, leefstijl en sociaaleconomische omstandigheden. Dat levert twintig verschillende wijkprofielen op – elk met een eigen ‘vingerafdruk’ van gezondheid en welzijn.

Grote contrasten binnen steden

Vooral in steden zijn de verschillen groot. Wijken met relatief gezonde inwoners liggen vaak vlak naast buurten waar gezondheidsproblemen zich concentreren.

Die lokale verschillen verdwijnen in veel analyses naar de achtergrond, doordat meestal wordt gekeken naar gemiddelden per gemeente.

Regionale patronen

De analyse laat zien dat deze wijkverschillen zich opstapelen tot bredere regionale patronen. Gemeenten clusteren in tien typen regio’s met elk een eigen gezondheidsprofiel.

In stedelijke gebieden overheerst mentale druk, met meer stress en psychische klachten. In perifere en voormalige industriegebieden komen juist vaker fysieke gezondheidsproblemen en chronische aandoeningen voor.

Einde aan standaardaanpak

De analyse maakt duidelijk dat een uniforme aanpak niet werkt. Gezondheidsproblemen verschillen per gebied niet alleen in omvang, maar ook in aard.

Dat vraagt om een andere benadering: wijkgericht beleid in steden, een regionale aanpak in landelijke gebieden en integrale ondersteuning in kwetsbare regio’s.

Nieuwe rol voor data

Data kan gemeenten helpen om gerichter te sturen, dat laat ook deze analyse zien. Door niet alleen naar losse indicatoren te kijken, maar naar samenhangende patronen, ontstaat een realistischer beeld van waar gezondheidsproblemen zich concentreren. Lees hier het hele artikel.