Een ogenblik geduld a.u.b.

Bestuurskracht voor duurzaamheid in gemeenten verschilt sterk

08-03-2017
door Danielle Dil

In grote en groeiende gemeenten zijn de gemeenteambtenaren, werkzaam in de gemeentehuizen, zich meer bewust van duurzaamheid dan de ambtenaren in kleine en agrarische gemeenten. Dat blijkt uit de eerste ‘Governance monitor duurzame gemeenten’, die TELOS, Universiteit van Tilburg en VNG International onlangs publiceerden in samenwerking met KING.

De monitor meet voor alle gemeenten in ons land de bestuurskracht voor duurzame ontwikkeling. Bestuurskracht is het vermogen om met voldoende kennis van zaken op het juiste moment de juiste bestuursbeslissingen te nemen. De monitor van TELOS is gebaseerd op 3700 documenten en andere bronnen, zoals het coalitieakkoord, de begroting en het inkoopbeleid. Samen schetsen die documenten een beeld van de duurzaamheid van de gemeente als bedrijfsmatige organisatie en van het ambitie- en prestatieniveau van het gemeentelijk beleid.

De monitor is in opdracht van de directie Duurzaamheid van het ministerie van Infrastructuur en Milieu ontwikkeld en is een vervolg op de eerdere Lokale Duurzaamheidsmeter. Hiermee worden mondiale afspraken over duurzaamheid, zoals de Sustainable Development Goals van de VN, naar de lokale praktijk van Nederlandse gemeenten vertaald.

De Governance monitor laat gemeenten zien in hoeverre zij met kennis van zaken de juiste beslissingen nemen over duurzaamheid, zodat zij inzicht hebben waar ze staan, en wat en hoe ze kunnen verbeteren op het gebied van duurzaamheid.

Gemeenten zijn in de monitor ingedeeld naar hun houding (mindset) ten aanzien van duurzaamheid. De houdingen lopen van “overleven” (alleen op korte termijn en lokaal eigen belang van bestuur gericht), via “onderhandelen” (zoeken naar wederzijds belang van gemeente en bedrijven of burgers) naar “hoger belang dienen” (lange termijn gericht, ook oog voor mondiale belangen). Uit de monitor blijkt dat gemiddeld genomen grote gemeenten betere bestuurskracht hebben op het gebied van duurzaamheid. Kleinere gemeenten scoren het laagst in de monitor.

De onderzoekers bevelen aan om de bestuurskracht te versterken door het monitoren van duurzaamheid meer te koppelen aan de begrotingscyclus van gemeenten. Ook zouden het Rijk en de provincies gemeenten meer lokale, maar ook regionale en landelijke informatie moeten geven en helpen om ruimtelijke samenwerkingsclusters rond thema’s als circulaire economie, energietransitie, en de stikstofproblematiek in de landbouw te versterken.

KING werkt al enige jaren nauw samen met TELOS, waarbij kennis en inzichten worden gedeeld ten behoeve van lokale inzichten op het terrein van duurzaamheid in de brede zin en energie en klimaat in specifieke zin. Vanuit die samenwerking ontsluit KING de gegevens van de TELOS gemeentelijke duurzaamheidsbalans (wijzig linksbovenin uw gemeente) en nu ook de eerste gegevens van de Governance Monitor via Waarstaatjegemeente.nl. In beide onderzoeken maakt TELOS gebruik van diverse gegevens uit Waarstaatjegemeente.nl.

Uiteraard raden wij aan om het volledig rapport te downloaden op de website van TELOS.